FİKRET TERZİ’NİN ÇOCUK TİYATROSU – Makale

FİKRET TERZİ’NİN ÇOCUK TİYATROSU ÜZERİNE YAPTIĞI BİR ETKİNLİĞİN İZLENİMLERİ…  Fikret Terzi, Türkiye’de çocuk tiyatrosu denince kuramlarıyla ve olguyu yaşamsal boyutta ciddiye alışıyla özgün, büyük bir usta. “Çocuk” alanında emek ve uğraş veren; anne-baba, eğitimci, işadamı/kadını, sivil toplum ve sosyal kurum-kuruluş görevli/gönüllüleri gibi akla gelebilecek herkesin mutlaka bilmesi gereken, bilmekle kalmayıp kuram ve görüşlerinden yararlanması gereken bir isim. “Tiyatrosuz büyüyemeyiz; ne çocuk ne yetişkin olarak”, “Çocukluğumuzu sanatsız, tiyatrosuz geçirmişsek eksik büyümüşüz demektir”, “Çocuk tiyatroya   izlemeye değil, oynamaya gelir” gibi kuramları öyle anlam yüklü ki, çocuğa bu denli saygı gösteren bir anlayışa rastlamak oldukça zor. Bizim için çocuk demek; bayramlarda eline şeker ve harçlık verilip yanağından makas alınan, yarım yamalak sözlerine eş-dost akraba meclisinde eğlencelik niyetine gülünen, “çok verince” şımaran, “az verince” ağlayan, bir türlü nasıl eğitileceğinin dengesi çözülemeyen ya da daha   kötüsü, bu konuların üzerinde hiç durulmayan bir “minik” anlamına geliyor çoğunlukla çünkü. Fikret Terzi’nin gerçekçi saptamalarıyla;  kültürümüzde “yetişkinin 5-10 numara küçültülmüş kopyası” olarak görülüyor, “büyümüş de küçülmüş” diye övünülüyor, “çocuk aklı-çocuk işi” diye yeriniliyor.  

Kızsa pembe, erkekse mavi cici elbiseler alıp zekalarıyla pek bir kıvandığımız çocuklarımızı  hafta sonları gezmelere götürebiliriz de, içlerinde bulundukları yaşam yıllarını psikolojik ve kültürel anlamda derinlemesine düşünmeyi bir türlü pek beceremeyiz. Pedagojik ve sanatsal eğitimlerinin, geleceğin ve bugünün ülkesine katkılarını pek fark edemeyiz. Tam bu noktada şöyle der Fikret Terzi: “Çocuk tiyatrosu geleceğin salt seyircisini değil; geleceği iyiden – güzelden yana değiştirecek kurucularını da yetiştirir.” Usta elbette buradaki öznede “işin doğrusundan” söz eder; yani “doğru çocuk tiyatrosundan”… Geçtiğimiz günlerde Yapı Kredi Kültür Merkezi’nin evsahipliği yaptığı söyleşili atölye çalışmasındaki teması da işte tam buydu zaten: “Doğru Çocuk Tiyatrosunun Tanımı, İletisi, İçeriği, Biçimi Ne Olmalıdır? Çocuk Tiyatrosunda Oynayan ve Seyredenin Sorumluluğu Nedir?”  

 

 

 

 

Fikret Terzi ustanın “ustalığını” konuşturduğu bu etkinlik; çocuklar ve çocuklara saygı gösteren büyüklerin buluştuğu olağanüstü bir “eğlenerek fark etme” platformuydu. Panel masasındaki başkan ve salondakilere söz veren sözcüden; çocuk tiyatrosuna ilişkin doğruları ve yanlışları gösterenlere kadar herkes çocuktu; çünkü tüm çocuklar katılımcıydı. Sevgili veliler, çocuklarını ve çocuklarını iyiye yönlendiren ustayı hayranlıkla izlediler. Geleneksel Türk Tiyatrosu’nun Karagöz-Hacivat vb. karakterleri canlandırıldı, ustanın yeni kitaplaştırılan ve iki sezondur Ankara Devlet Tiyatrosu’nca sahnelenen “Gölgenin Canı” ve   Kocaeli Devlet Tiyatrosu’nca sahnelenen “Keloğlan / O Benim O”  oyunlarından küçük replikler oynandı. (Bu oyunların yanısıra “Akıllı Soytarı” oyununun kitabı da Mitos Boyut Yayınları arasında bulunabilir.) Ses tonu ve oyunculuk yeteneğiyle de oradakileri etkileyen Fikret Terzi’nin disiplinli şekilde programladığı gibi gelişen söyleşili atölye çalışması, nareke-tef çalan miniklerden, doğaçlamayla yaratıcılıklarını gösterenlere kadar tüm çocuklar için unutulmazdı. Çocuk tiyatrosunda sıkça görülen; yapaylık, gerçeklerden uzaklık, uygunsuz rol dağılımı, izleyicilerin sahneden kopması, çocuklara ergonomik olarak uygun olmayan koltuk-sahne düzeni, yanlış iletiler gibi “çocukları tiyatrodan soğutan” tüm konuların altı tek tek, oyunlarla, keyifli bilinç çalışmalarıyla çizildi. Salonun nabzını elinde tutan Fikret Terzi, herkesin aklında kalacak doğru noktaları en doğru şekliyle verdi. Oynadı, anlattı, küçük şarkılar bile söyledi. O gün oraya gelen büyük-küçük herkes, gelemeyenler için bu olağanüstü yararlı ve keyifli etkinliğin tekrarını diledi.

 

Ve çocuk dostu ustamız, yitirilmekte olan günümüz çocuğu için Küreselleşme tuzağına dikkat çekti; popülist diziler, bilgisayar, internet, video oyunları, reklam ve tüketim oyunları sarmalında kendiyle bile yabancılaşmakta olan çocuk olgusunda, çocuklarla anlaştı o atölyede.  

Etkinliğin bitimine doğru, Fikret Terzi’nin gerçekleştirmeyi düşündüğü “çocuk platformu” için çocukların e-posta adresleri toplandı. Eğer büyük- küçük siz de, böylesi güzel bir grubun içinde yer almak ve tiyatroya ilişkin doğruları-yanlışları paylaşmak isterseniz ustamız Fikret Terzi’nin fterzi@mynet.com adresine, e-posta adreslerinizi gönderebilirsiniz.

 

 

(Bence hiç durmayın, bilgisayarınızı kapatmadan önce hemen bu adrese bir e-posta atın!) 

Her zaman bizi ve geleceğimizi düşünen “doğru” çocuk tiyatrolarında ve çocuklara ilişkin tüm güzelliklerin paylaşıldığı etkinliklerde birlikte olalım.  Bize bu güzel etkinliği yaşatan ve “yaşamının en anlamlı uğraşı” saydığı tiyatro sanatına en anlamlı şekilde emek veren Fikret Terzi’nin dilediği gibi; çocuklara, çocuk dostlara, çocukların dostlarına, çocukları güldüren – çocuklara gülenlere, çocukları düşünen, çocukça düşünenlere, çocuk tiyatrosu – çocuk oyunu işte altı-üstü diyenlere,  Çocuk ve tiyatro dostluğuyla…  Gözde Gündoğan